Zajęcia dodatkowe w przedszkolu to wszystko, co wykracza poza codzienną realizację podstawy programowej: rytmika, taniec, gimnastyka, język obcy, plastyka, szachy, a także zajęcia ze specjalistami, takie jak logopedia czy trening umiejętności społecznych. Mogą je prowadzić nauczyciele zatrudnieni w przedszkolu albo osoby i firmy z zewnątrz, a w przedszkolach publicznych obowiązują dodatkowe zasady, m.in. dotyczące pory zajęć i równego dostępu dla wszystkich dzieci. Poniżej wyjaśniamy, jakie zajęcia się prowadzi, kto może je prowadzić, ile ich wystarczy przedszkolakowi i jak ocenić, czy oferta danej placówki jest naprawdę dobra.
Krótko mówiąc
- Najczęściej spotkasz zajęcia ruchowe, muzyczne, językowe, plastyczne i specjalistyczne (logopedia, terapia, gimnastyka korekcyjna, TUS).
- Prowadzić je mogą nauczyciele przedszkola, nowo zatrudnieni nauczyciele lub podmiot zewnętrzny; w uzasadnionych przypadkach także osoba bez uprawnień nauczycielskich, za zgodą kuratora oświaty.
- W przedszkolu publicznym zajęcia dodatkowe nie powinny przerywać realizacji programu i nie powinny zależeć od zasobności portfela rodziców.
- Przedszkolakowi zwykle wystarczą zajęcia nie częściej niż około trzy razy w tygodniu, z czasem na odpoczynek i swobodną zabawę.
- Przy wyborze patrz na liczebność grupy, kwalifikacje prowadzących i to, czy zajęcia odpowiadają potrzebom Twojego dziecka.
Spis treści
- Jakie zajęcia dodatkowe prowadzi się w przedszkolach
- Kto może prowadzić zajęcia dodatkowe
- Zasady w przedszkolu publicznym i niepublicznym
- Ile zajęć wystarczy przedszkolakowi
- Zajęcia dla dzieci ze specjalnymi potrzebami
- Jak ocenić jakość zajęć dodatkowych
- Jak patrzymy na zajęcia dodatkowe w Mruczankowym
- Zajęcia w Mruczankowym Przedszkolu na Bielanach
- Najczęstsze pytania rodziców
- Źródła
Jakie zajęcia dodatkowe prowadzi się w przedszkolach
Oferta różni się między placówkami, ale większość zajęć da się przypisać do kilku grup. Ich dobór powinien uwzględniać wiek, możliwości i potrzeby dzieci oraz warunki, jakimi dysponuje przedszkole. Oto przegląd, z którego łatwiej porównać oferty kilku placówek.
| Rodzaj zajęć | Przykłady | Co rozwijają |
|---|---|---|
| Ruchowe | gimnastyka, gimnastyka korekcyjna, taniec, sporty drużynowe, basen, sztuki walki | sprawność, koordynację, prawidłową postawę, współpracę w grupie |
| Muzyczne | rytmika, śpiew, gra na prostych instrumentach | poczucie rytmu, słuch, pamięć, koncentrację |
| Językowe | angielski, czasem drugi język obcy | osłuchanie z językiem, wymowę, pierwsze słownictwo |
| Plastyczne i manualne | plastyka, ceramika, rzeźba | motorykę małą, wyobraźnię, cierpliwość |
| Poznawcze | szachy, zajęcia przyrodnicze, eksperymenty, robotyka | logiczne myślenie, ciekawość świata |
| Społeczne i artystyczne | teatrzyk, trening umiejętności społecznych (TUS), zajęcia kulinarne | wyrażanie emocji, współpracę, samodzielność |
| Specjalistyczne | logopedia, integracja sensoryczna, zajęcia terapeutyczne, korekcyjno-kompensacyjne | mowę, przetwarzanie bodźców, wyrównywanie trudności |
Zestawienia przygotowywane dla przedszkoli wymieniają jako popularne m.in. rytmikę, taniec, basen, szachy i zajęcia kulinarne. Nie chodzi jednak o to, by „zaliczyć” jak najwięcej pozycji z tej listy. Zajęcia dodatkowe mają wspierać rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy, a nie wypełniać czas atrakcjami.
Warto też pamiętać, że część dziecięcych zainteresowań rozwija się poza salą. Dziecko, które w przedszkolu lubi zajęcia przyrodnicze, z przyjemnością obejrzy w czasie rodzinnego wyjazdu szkielety dinozaurów czy akwaria, na przykład w takim miejscu jak muzeum Haus der Natur w Salzburgu. Rozmowa po takiej wycieczce to naturalne przedłużenie tego, co dziecko poznaje w grupie.
Ruch i muzyka: fundament na co dzień
Zajęcia ruchowe i muzyczne pojawiają się niemal w każdym przedszkolu, bo odpowiadają na naturalną potrzebę ruchu u dzieci w wieku 3–6 lat. Rytmika łączy muzykę z ruchem i uczy słuchania, gimnastyka korekcyjna pomaga dbać o postawę w okresie szybkiego wzrostu. Jeśli chcesz zobaczyć, jak takie zajęcia wyglądają w praktyce, opisaliśmy nasz plan zajęć ruchowych i zajęcia muzyczne w przedszkolu.
Język obcy: im wcześniej, tym naturalniej
Przedszkolak uczy się języka przez zabawę, piosenki i powtarzalne sytuacje, a nie przez gramatykę. Dobre zajęcia językowe to krótkie, dynamiczne spotkania, w których dziecko dużo słucha i reaguje ruchem. Więcej o tym, czego się spodziewać, piszemy w tekście o nauce języka obcego w przedszkolu.
Kto może prowadzić zajęcia dodatkowe
To jedno z najczęstszych pytań rodziców i odpowiedź zależy od tego, jak przedszkole zorganizuje zajęcia. W odpowiedzi na interpelację poselską Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało, że dyrektor przedszkola publicznego ma trzy możliwości:
- Powierzyć zajęcia nauczycielom już zatrudnionym w przedszkolu, co resort rekomenduje w pierwszej kolejności.
- Zatrudnić nowych nauczycieli o odpowiednich kompetencjach.
- Podpisać umowę z podmiotem zewnętrznym, np. szkołą tańca czy językową.
Prawo oświatowe przewiduje też czwartą drogę. Zgodnie z art. 15 ustawy Prawo oświatowe w uzasadnionych przypadkach dyrektor przedszkola publicznego może, za zgodą kuratora oświaty, zatrudnić osobę niebędącą nauczycielem do prowadzenia zajęć rozwijających zainteresowania, jeśli ma ona odpowiednie przygotowanie. Tak bywa np. z instruktorem szachów czy trenerem sportowym.
Dla rodzica różnica jest istotna. Gdy zajęcia prowadzi nauczyciel zatrudniony w przedszkolu, odpowiada za nie placówka. Gdy przedszkole tylko wynajmuje salę firmie zewnętrznej, nie odpowiada za weryfikację kwalifikacji prowadzących. Wtedy o doświadczenie instruktora i zasady bezpieczeństwa najlepiej zapytać bezpośrednio firmę, z którą podpisujesz umowę.
Zasady w przedszkolu publicznym i niepublicznym
W przedszkolach publicznych zajęcia dodatkowe budzą najwięcej pytań, bo dotyczą ich konkretne stanowiska ministerstwa. Według MEN dyrektor organizuje zajęcia dodatkowe w ramach statutowych zadań przedszkola i nie może ich organizować podczas funkcjonowania przedszkola i wypełniania tych zadań.
Wcześniejsze stanowisko resortu tłumaczy, skąd ta zasada. Program wychowania przedszkolnego realizuje się w sposób ciągły przez cały pobyt dziecka, dlatego przerywanie go np. szachami, robotyką czy karate nie znajduje uzasadnienia, a zajęcia dodatkowe mogą odbywać się po godzinach pracy przedszkola. Jeśli firma zewnętrzna wynajmuje salę, jej działalność nie może kolidować z pracą placówki.
Druga ważna zasada dotyczy pieniędzy. MEN podkreśla, że celem przepisów jest znoszenie barier w dostępie do edukacji, więc organizacja zajęć dodatkowych w przedszkolach publicznych nie powinna zależeć od statusu materialnego rodziców.
W przedszkolu niepublicznym organizację dnia, zakres opieki i zasady uczestnictwa w zajęciach określają dokumenty placówki. Zanim zapiszesz dziecko, przeczytaj statut i regulamin: dowiesz się z nich, jak wygląda dzień i jakie zajęcia są częścią oferty. Nasze dokumenty są dostępne publicznie: statut Mruczankowego Przedszkola i regulamin przedszkola.
Ile zajęć wystarczy przedszkolakowi
Więcej nie znaczy lepiej. Eksperci cytowani przez serwis Mamotoja.pl radzą, by przedszkolak nie chodził na zbyt wiele zajęć, np. maksymalnie trzy razy w tygodniu, tak by zachować równowagę między rozwojem a odpoczynkiem. Dziecko potrzebuje też czasu na relaks, swobodną zabawę, a czasem po prostu na nudę, bo wtedy uczy się samo organizować sobie czas.
Przy planowaniu tygodnia pomogą trzy pytania:
- Kiedy dziecko jest najbardziej zmęczone? Zajęcia wymagające skupienia lepiej nie wypadają tuż przed odbiorem z przedszkola, gdy maluch ma już za sobą cały dzień.
- Czy w planie jest miejsce na odpoczynek? Dobre przedszkole przeplata aktywność z wyciszeniem. U nas służą temu leżakowanie i słuchanie bajek, o czym piszemy w tekście o odpoczynku w przedszkolu.
- Czy dziecko samo chce chodzić na zajęcia? Motywuj, ale nie naciskaj. Presja szybko zamienia przyjemność w obowiązek.
Jeśli zastanawiasz się, jak zajęcia wpisują się w cały dzień przedszkolaka, zajrzyj do naszego ramowego planu dnia.
Zajęcia dla dzieci ze specjalnymi potrzebami
Dla dziecka z opóźnionym rozwojem mowy, trudnościami w przetwarzaniu bodźców czy w relacjach z rówieśnikami zajęcia specjalistyczne są często ważniejsze niż kolejne zajęcia „dla przyjemności”. Najczęściej chodzi o:
- logopedię, która wspiera rozwój mowy, wymowę i rozumienie,
- integrację sensoryczną, pomocną dzieciom, które nadmiernie lub zbyt słabo reagują na dźwięki, dotyk czy ruch,
- trening umiejętności społecznych (TUS), uczący rozpoznawania emocji, współpracy i rozwiązywania konfliktów,
- gimnastykę korekcyjną, gdy pojawiają się wady postawy,
- zajęcia terapeutyczne i korekcyjno-kompensacyjne, prowadzone przez pedagoga specjalnego lub psychologa.
Takie działania planuje się na podstawie diagnozy, opinii lub orzeczenia poradni oraz obserwacji specjalistów. Jeśli niepokoi Cię mowa, zachowanie albo rozwój ruchowy dziecka, porozmawiaj najpierw z nauczycielem i specjalistą w przedszkolu, a w razie potrzeby z poradnią psychologiczno-pedagogiczną właściwą dla Twojej dzielnicy. Na co dzień możesz też wspierać dziecko w domu, korzystając z porad logopedycznych dla rodziców.
Kluczowe jest, żeby zajęcia specjalistyczne nie były oderwane od reszty dnia. Najwięcej daje sytuacja, w której terapeuta, nauczyciel grupy i rodzice wymieniają się obserwacjami, a to, co dziecko ćwiczy na zajęciach, wraca w zabawie i codziennych czynnościach.
Jak ocenić jakość zajęć dodatkowych
Porównując przedszkola, łatwo skupić się na długości listy zajęć. Lepiej zadać kilka konkretnych pytań.
| Na co patrzeć | O co zapytać w przedszkolu |
|---|---|
| Liczebność grupy | Ile dzieci jest na zajęciach? Czy prowadzący zdąży podejść do każdego? |
| Kwalifikacje prowadzących | Kto prowadzi zajęcia: nauczyciel przedszkola, specjalista czy firma zewnętrzna? Jakie ma przygotowanie? |
| Dopasowanie do wieku | Jak długo trwają zajęcia i czy są inne dla trzylatków, a inne dla sześciolatków? |
| Bezpieczeństwo | Kto opiekuje się dziećmi w trakcie zajęć i przy przejściu między salami? |
| Informacja zwrotna | Czy rodzice dowiadują się, co dziecko robi na zajęciach i jakie robi postępy? |
| Zasady i koszty | Co jest częścią czesnego, a za co płaci się osobno? Gdzie jest to zapisane? |
Najważniejsze kryterium jest jednak jedno: czy zajęcia pasują do Twojego dziecka. Zajęcia warto dobierać do wieku, temperamentu, możliwości i zainteresowań. Ruchliwy czterolatek może rozkwitnąć na rytmice, a nieśmiałemu dziecku więcej da mała grupa i TUS niż głośne zajęcia sportowe. Potrzeby dziecka najlepiej widać, gdy łączy się obserwacje nauczyciela z tym, co rodzice widzą w domu.
Dobrze też sprawdzić, kto tworzy zespół przedszkola. U nas kadrę przedstawiamy na stronie kadra pedagogiczna, a zdjęcia z zajęć można obejrzeć w galerii przedszkola.
Pierwsze tygodnie: po czym poznać, że zajęcia służą dziecku
Nawet najlepiej dobrane zajęcia potrzebują kilku tygodni, zanim dziecko się do nich przyzwyczai. W tym czasie obserwuj kilka prostych sygnałów. Czy dziecko samo opowiada o zajęciach, śpiewa piosenki z rytmiki albo powtarza angielskie słówka? Czy w dni zajęć wraca do domu zadowolone, a nie rozdrażnione i wyczerpane? Czy chętnie pokazuje, czego się nauczyło?
Jeśli coś Cię niepokoi, porozmawiaj z prowadzącym lub nauczycielem grupy. Czasem wystarczy drobna zmiana, np. inna pora zajęć, mniejsza grupa albo więcej czasu na oswojenie się z nowym miejscem. Przedszkolaki rozwijają się skokowo, więc zajęcia, które dziś wydają się za trudne, za pół roku mogą stać się ulubionymi.
Jak patrzymy na zajęcia dodatkowe w Mruczankowym
Od lat widzimy, że o wartości zajęć dodatkowych nie decyduje ich liczba, tylko to, kto je prowadzi i w jakiej grupie. Dlatego stawiamy na małe grupy. Kiedy na zajęciach jest niewiele dzieci, logopeda słyszy każde z nich, a instruktor ruchu poprawia postawę konkretnego malucha, a nie całej sali naraz.
Drugą rzeczą, której pilnujemy, jest spójność. Nasz zespół to nauczyciel wychowania przedszkolnego, pedagog specjalny, logopeda, psycholog i fizjoterapeuta. Rozmawiamy ze sobą o dzieciach, więc to, co dziecko ćwiczy z logopedą czy na treningu umiejętności społecznych, wraca potem w grupie, w zabawie i przy posiłku.
Trzecia sprawa to dzieci, które potrzebują więcej wsparcia. Dla nich przygotowujemy indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne, żeby terapia była częścią zwykłego przedszkolnego dnia, a nie dodatkiem po godzinach. Chcemy, żeby każde dziecko czuło się u nas bezpiecznie i mogło odkrywać swoje mocne strony we własnym tempie.
Tomasz
Zajęcia w Mruczankowym Przedszkolu na Bielanach
W naszym przedszkolu na warszawskich Bielanach dzieci uczą się w małych grupach i mają do dyspozycji szeroki zestaw zajęć: język angielski z native speakerem, rytmikę i muzykę, logopedię, trening umiejętności społecznych, gimnastykę korekcyjną i integrację sensoryczną. Pracujemy nowoczesnymi metodami, a nad rozwojem dzieci czuwa zespół specjalistów.
Czesne wynosi 1400 zł miesięcznie, a opłata wpisowa to jednorazowo 400 zł. Szczegóły, w tym zasady dotyczące wyżywienia, znajdziesz w cenniku przedszkola. Jeśli Twoje dziecko potrzebuje szczególnego wsparcia, poznaj nasz indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny i ofertę przedszkola integracyjnego.
Najczęstsze pytania rodziców
Jakie zajęcia dodatkowe można prowadzić w przedszkolu?
Praktycznie każde, które odpowiadają wiekowi i możliwościom dzieci: ruchowe, muzyczne, językowe, plastyczne, poznawcze (np. szachy) i specjalistyczne, takie jak logopedia czy integracja sensoryczna. Ważne, by wspierały rozwój dziecka i były dobrze zorganizowane.
Kto może prowadzić zajęcia dodatkowe w przedszkolu?
Nauczyciele zatrudnieni w przedszkolu, nowo zatrudnieni nauczyciele albo podmiot zewnętrzny, z którym przedszkole zawrze umowę. W przedszkolu publicznym, w uzasadnionych przypadkach i za zgodą kuratora oświaty, także osoba bez uprawnień nauczycielskich, jeśli ma odpowiednie przygotowanie.
Czy zajęcia dodatkowe mogą odbywać się w trakcie dnia w przedszkolu publicznym?
Według stanowiska MEN dyrektor przedszkola publicznego nie może organizować zajęć dodatkowych podczas realizacji zadań statutowych, a zajęcia mogą odbywać się po godzinach pracy przedszkola. W przedszkolu niepublicznym organizację dnia opisują statut i regulamin placówki.
Na ile zajęć zapisać przedszkolaka?
Eksperci radzą umiar, np. maksymalnie trzy zajęcia w tygodniu. Obserwuj, czy dziecko wraca zadowolone i czy ma jeszcze czas na swobodną zabawę i odpoczynek.
Czym różnią się zajęcia dodatkowe od terapii?
Zajęcia dodatkowe rozwijają zainteresowania, a terapia odpowiada na konkretne trudności rozpoznane w diagnozie lub obserwacji specjalistów. Dla dziecka ze specjalnymi potrzebami najlepiej sprawdza się program, w którym jedno i drugie się uzupełnia.
Źródła
- Ministerstwo Edukacji Narodowej: Zajęcia dodatkowe w przedszkolach
- Ministerstwo Nauki: Zajęcia dodatkowe w przedszkolach
- Odpowiedź na interpelację w sprawie zajęć dodatkowych w przedszkolach
- Art. 15 ustawy Prawo oświatowe
- Zajęcia dodatkowe w przedszkolu prowadzone przez firmę zewnętrzną
- Zajęcia dodatkowe dla dzieci: jak je wybrać
- Zajęcia dodatkowe w przedszkolu: inspiracje
